Bevrijd jezelf van codependentie en ontwikkel gezonde relatiepatronen.

Recent stuurde een vriend me een artikel toe over het doorbreken van Codependentie in de relatie. Deze vriend herkende zichzelf in het geschetste beeld van iemand die zichzelf continue wegcijfert en aanpast aan de behoeften en emoties van de ander. Hij herkende het gericht zijn op het helpen van zijn vrouw. Het niet kunnen stoppen met focussen op wat zij nodig heeft en de drang om haar continue bij te sturen in gedrag. Hij herkende de vermoeidheid die steeds groter wordt en zijn boosheid die steeds explosiever wordt.  
Ik werd steeds nieuwsgieriger naar wat Codependentie is, hoe het ontstaat, of (hoog)sensitieve mensen er gevoeiliger voor zijn en of je 2 codependente partners kan hebben in een relatie. In dit artikel ga ik proberen antwoord te geven op deze vragen en natuurlijk geef ik informatie over hoe je er vanaf kan komen. De uitweg heeft alles te maken met een gezond zelfbeeld, grenzen stellen en een gezonde relatie ontwikkelen met jezelf.

Wat is Codependentie?
Kort samengevat is Codependentie of Mede-afhankelijkheid een ongezonde relatiedynamiek waarbij de ene persoon ‘de Gever’ is en de andere persoon ‘de Ontvanger’ is. De Gever offert zijn eigen behoeftes, autonomie en welzijn op voor de Ontvanger. De Gever geeft meer dan deze terugontvangt. De Ontvanger neemt en toont zich onbewust van hoeveel de Gever geeft en wat dit de Gever kost. Er ontwikkeld zich een controlebehoefte bij de Gever om het gedrag van de ander te verbeteren of te veranderen, zodat de relatie fijner wordt en hij kan stoppen met zichzelf op te offeren ten behoeve van de relatie. Voor de Gever is het op den duur onhoudbaar om te blijven geven als er een gebrek aan wederkerigheid is. In eerste beginsel is de Gever zelf ook onbewust van dat hij/zij teveel geeft in de relatie en dat dit ten kostte van zichzelf gaat. Beide partners zijn zich onbewust van het disfunctionele patroon wat Codependentie heet.

Als codependent persoon doe je continue meer dan je eigen aandeel en taken. Wanneer anderen dit niet herkennen en erkennen, voelt dit onrechtvaardig. Het doet pijn, maakt je boos en verdrietig. Vaak voelt het heel eenzaam en hopeloos. Je gaat continue over je grenzen heen uit angst om de ander te verliezen en verliest daardoor op een gegeven moment jezelf. Wanneer je je bewust wordt dat je jezelf aan het verliezen bent probeer je dit te stoppen door het gedrag van de ander te veranderen en te controleren. Ik noem dat ‘Vingerwijzen’. Je bent vooral bezig met wat de ander in jouw ogen fout doet en moet veranderen. Dat er een disfunctioneel patroon in jezelf actief is dat ervoor zorgt dat je steeds je eigen grenzen overgaat, blijft vaak langere tijd onbelicht.

In onderstaande afbeelding zijn de belangrijkste kenmerken van iemand met Codependent gedrag weergegeven. Het komt er op neer dat je door de belangen van anderen steeds voorop te stellen, je als persoon steeds meer verdwijnt.  Ik kan me voorstellen dat de vriend die me het artikel toestuurde, last heeft van oplopende spanningen, boosheid en controlebehoefte, als hij gevangen zit in onderstaand gedrag wat bij Codependentie hoort:

Codependentie ontstaat vaak in je jeugd en ontwikkeld zich als overlevingsstrategie.
Het is een overlevingsmechanisme en geen karakterfout.
Als kind heb je steeds afgestemd op de emoties en behoeftes van je ouders (alertheid) en zij niet of onvoldoende op jou. Jouw emoties en behoeften werden genegeerd. Deze disbalans in geven en nemen zie je vooral gebeuren in disfunctionele gezinnen. Kinderen kijken naar hun ouders of primaire verzorgers en als één van hen codependente neigingen vertoont, kunnen kinderen dit gedrag internaliseren en het zien als een normale manier van omgaan met elkaar. Het codependente gedrag nemen ze dan vaak mee in de relaties die ze als volwassene aangaan.

Je hebt als het ware geleerd te overleven door dysfunctionele gedragspatronen aan te leren. Voorbeelden hiervan zijn:
- je ouders pleasen om liefde en aandacht te krijgen;
- conflicten vermijden om de lieve vrede te bewaren;
- je eigen behoeftes ontkennen;
- geen ‘nee’ durven zeggen;
- voortdurend bevestiging zoeken dat je het goed doet;
- Steeds excuses aanbieden voor iets wat niet jouw verantwoordelijkheid was;
- Je schuldig voelen als een ander verdrietig of boos is, ook als je hier niet verantwoordelijk voor bent;
- Je eigen grenzen overgaan, bijvoorbeeld door taken over te nemen terwijl je niet toekomt aan je eigen taken.

Kortgezegd “ja”,  een (hoog)sensitief persoon is kwetsbaarder voor het ontwikkelen van codependentie. Een sensitief kind stemt bovengemiddeld af op de behoeften of onverwerkte emoties van hun ouder(s). Omdat codependentie vaak in de jeugd ontstaat zorgt dit voor een sensitief kind voor groter risico op het ontwikkelen van ongezonde overlevingsstrategieën. Dit zie je vervolgens terug in de volwassen HSP’er. Ze voelen heel goed aan wat anderen nodig hebben en dit kan omslaan in pleasegedrag. Hierdoor is het vaak lastig om de eigen grenzen te herkennen en aan te geven. Dit maakt het weer lastiger om goed voor zichzelf te zorgen. Door hun goed ontwikkelde empathie kunnen HSP’ers de rol van Redder aannemen en zich verantwoordelijk voelen voor wat een ander voelt. Wat weer doorwerkt in vage grenzen tussen zichzelf en de ander.
HSP'ers kunnen door hun empathie en helpende houding gemakkelijk verstrikt raken in relaties met narcistische personen, wat de codependentie versterkt.

Een relatie tussen twee codependente mensen is vaak extreem verstikkend, intens en ongezond. Deze word gekenmerkt door een wederzijdse, onbewuste emotionele afhankelijkheid. Beide partners verliezen hun eigen identiteit, cijferen zichzelf weg om de ander te behagen en vermijden conflicten. Dit leidt tot een gebrek aan echte autonomie en groei. Ik noem dit ook wel een ‘Wokkelrelatie’, vernoemd naar het zoutje Wokkels. Een wokkel bestaat uit 2 afzonderlijke delen, als je goed kijkt. Het koppel denkt dat ze allebei de wokkel zijn en niet 1 van de afzonderlijke spiralen die de wokkel vormt.

1. Begrijpen waar je mede-afhankelijkheid vandaag komt:
   Om Codependentie effectief te kunnen veranderen is het belangrijk dat je weet waar het vandaan komt.
   Ook is het belangrijk dat je de gedragingen leert herkennen die horen bij codependent gedrag.
2. Verbeter je Zelfvertrouwen:
    Jezelf leren valideren helpt om je zelfvertrouwen en zelfredzaamheid te vergroten, zodat je je niet steeds          tot  iemand anders hoeft te wenden voor bevestiging.
3. Leer grenzen stellen en handhaven:
    Grenzen zijn een manier om uit te drukken hoe je behandeld wilt worden. Het stellen van grenzen is niet              alleen een belangrijk onderdeel van het leren om niet codependent (emotioneel afhankelijk) te zijn.
    Persoonlijke grenzen helpen je ook de hoeveelheid stress en angst in je leven te verminderen.
4. Ontdek je hechtingsstijl:
    Veel codependente mensen hebben onveilige hechtingsstijlen, wat ertoe kan leiden dat ze zich aanhankelijk      of claimend kunnen opstellen in de relatie en/of een verlatingsangst kunnen ontwikkelen.
    Het identificeren van je hechtingsstijl kan je bewuster maken van hoe je je in relaties gedraagt, waardoor je      ongezonde codependente gedragspatronen kunt aanpakken.
5. Verbeter je communicatieve vaardigheden:
    - Vul niet in wat je partner denkt of voelt;
    - Stel open vragen die de ander de kans geeft zichzelf te uiten;
    - Plan tijd in om met elkaar te praten over wat jullie bezighoudt.
 6. Breng tijd door alleen met jezelf:
    - Vind activiteiten die je leuk vindt om alleen te doen;
    - Investeer opnieuw in vriendschappen die je hebt verwaarloosd;
    - Zoek naar manieren om in contact te komen met nieuwe mensen;
    - Neem de tijd voor jezelf.
7. Focus op persoonlijke groei:
    Evalueer je leven en denk na over je doelen voor de toekomst.
    Je kan voor elke week een focus nemen en deze na 1 week evalueren en weer een nieuwe focus nemen. 
    Bijvoorbeeld: ‘Komende week ga ik door de dag heen wat vaker stilstaan bij hoe ik me voel
    en wat ik nodig heb’.
8. Leer meer over Codependentie:
    Het is moeilijk om te veranderen als je niet weet waaraan je moet werken. Dus ga op zoek naar informatie        over codependentie via podcasts, blogs en artikelen. Je kan ook een therapeute om hulp vragen.
9. Beoefen Mindfullness:
    Mindfulness is een manier van denken die je leert om aanwezig te zijn in het moment. In plaats van te
    herkauwen over het verleden of je zorgen te maken over de toekomst, kun je je focussen op wat er nu                gebeurt. Mindfulness is een krachtige methode om te leren minder afhankelijk te zijn in relaties.
    Het helpt je met:
    - Contact maken met je gevoelens;
    - In het moment blijven;
    - Je behoeftes, gevoelens en intuïtie meer te  vertrouwen;
    - Het loslaten van negatieve gedachtes;
    -Jezelf meer te valideren en te stoppen met steeds toestemming en goedkeuring aan anderen te vragen.

Codependentie is een lastige dynamiek om jezelf uit te bevrijden. Herken je dat je in een codependente relatie zit en heb je het gevoel dat je hier niet alleen uitkomt? Binnen Vuurkrachtig help ik (hoog)sensitieve mensen, hun partner en familieleden om gezonde relaties aan te gaan en hoogsensitiviteit als kracht te ervaren.

Ik zie doorlopend bij mensen hoe ingewikkeld het kan zijn om gezondere keuzes voor zichzelf te maken. Het vraagt namelijk van je omgeving om met je mee te veranderen. Hierbij kan je terugkerend op weerstand stuiten en dit kan ontmoedigend werken. Voor partners is het vaak ingewikkeld om vragen vanuit interesse te stellen op het moment dat deze zelf geraakt is in een bepaald gevoel.

Ik nodig je uit om contact op te nemen en te onderzoeken wat ik voor jou / jullie kan betekenen. Je kan alleen in therapie komen of samen met je partner of gezinsleden.