Regelmatig hoor ik cliënten zeggen dat ze zó bóós zijn, “té boos”.
Ze hebben het gevoel te exploderen. Alsof er een woedemonster in hen huist, zo boos zijn ze. Als ik vraag “wat of wie heeft je zo boos gemaakt?”, kunnen ze vaak benoemen wat er is gebeurt, wie iets heeft gedaan wat ze oneerlijk of onrechtvaardig vinden. En vaak volgt er dan iets achteraan in de trant van, “maar het is iets van mij dat ik zo boos word. Ik word té boos. Net als mijn vader (of net als mijn moeder). Het is mijn schuld dat ik zo boos word. Het ligt aan mij.”
Deze blog gaat over ontdekken wat erachter je boosheid zit en jezelf leren valideren (positief bevestigen) in plaats van te beschuldigen. En zo lading ergens vanaf te leren halen. Het gaat niet in de eerste plaats over leren om niet meer te exploderen, maar dat kan wel het resultaat zijn.
De confrontatie met dat je zó boos wordt dat je explodeerd:
Zo boos worden dat je explodeert of een woedeuitbarsting krijgt geeft natuurlijk wel problemen. Het kan zowel je lichaam, je relaties als je dagelijkse leven beschadigen. De controle verliezen over je emoties en je gedrag, draagt bij aan oplopende stress en de aanmaak van meer stresshormonen, zoals cortisol.
Dit verzwakt je immuumsysteem en kan zorgen voor (chronische) vermoeidheid.
Op relationeel vlak kan het vertrouwen in jezelf en van de ander in jou aangetast worden. Mensen in je omgeving kunnen zich onveilig voelen en zich terugtrekken. En je mogelijk gaan vermijden, waardoor je in een isolement terecht kan komen.
Achteraf heb je vermoedelijk spijt van wat je hebt gezegd, spullen die je eventueel hebt beschadigd en van keuzes die je in een opwelling hebt gemaakt. Maar het heeft een reden dat je zo boos wordt. En het is dus zeker geen karakterfout!
Wanneer de emmer plotseling overloopt:
Bij sensitieve mensen, maar ook bij een Burn Out, kan de emmer ineens overlopen als er teveel tegelijk gebeurt en je onvoldoende tijd hebt of krijgt om alles te verwerken. De laatste (kleine) gebeurtenis zorgt dan voor de bekende ‘laatste druppel’ die je emmer doet overlopen. Het geeft een naar, drukkend gevoel in je hoofd en in je lijf. Je voelt geen grip (meer) op je reactie. Nóg iets wat je niet lukt en dat stapelt zich bovenop de andere dingen die niet lukten. Wanneer een (hoog)gevoelig persoon (HSP) langdurig te veel prikkels te verwerken krijgt, kunnen de hersenen de instroom niet meer aan. Dit uit zich in een plotselinge, intense ontlading van opgebouwde spanning. Een emotionele uitbarsting wordt ook wel 'meltdown' of Een HSP-explosie genoemd. Het is het directe gevolg van een neurologische overbelasting waarbij het zenuwstelsel acuut overschakelt naar de overlevingsmodus.
De anatomie van een HSP-explosie:
De Stille Opbouw;
Prikkels (geluid, drukte, eigen gedachtes, verwachtingen) komen binnen en worden intensief verwerkt.
Je grenzen en signalen worden te lang genegeerd.
De overdrive;
Je zenuwstelsel raakt in de vecht-of-vluchtstand (de emmer stroomt over). Je merkt een opgejaagd gevoel, prikkelbaarheid of fysieke spanning in je lichaam. Het filter werkt niet meer goed en elke prikkel is teveel.
De Ontlading (Explosie);
Je reageert te heftig op iets kleins, zoals een glas wat op het aanrecht wordt neergezet. Gevolgd door huilen, boos uitvallen of je klapt dicht.
Je omgeving zag het niet aankomen, maar voor jou is het ’t gevolg van een reeks niet opgemerkte dingen die je hebben overbelast.
De Crash en Herstel;
Het eindigd vaak in je leeg en heel moe voelen. Je kan je schuldig voelen over de uitbarsting. Je lichaam heeft rust en tijd nodig om te herstellen.
Waarom subtiele prikkels kunnen leiden tot grote emoties:
Als sensitief tot hoogsensitief mens heb je een gevoeliger zenuwstelsel. Je brein filtert indrukken die binnenkomen minder snel als iemand die niet (hoog)sensitief is. Ook is er sprake van een diepgaande informatieverwerking en een sterke emotieregulatie. Je denkt dieper over dingen na en analyseert grondiger. Je geeft meer gedetailleerd betekenis aan gebeurtenissen en gedrag van anderen. Ook ben je in hoge mate empathisch. Hierdoor voel je stemmingen en subtiele wisselingen wisselingen in sfeer en gedrag meteen aan.
Deze eigenschap maakt je gevoeliger voor het overnemen van andermans stemming.
Je emmer raakt vol doordat alle kleine prikkels samen een grote belasting voor je vormen, je ook meer tijd nodig hebt om ze te verwerken en je vaak voelt dat je deze tijd niet kunt nemen.
Exploderen is een noodsignaal, geen karakterfout om je schuldig over te voelen:
Dit vind ik belangrijk om aan je te laten weten; het feit dat je explodeert is een noodsignaal. Het is een boodschap van je lichaam dat er door jou of iemand anders over je grens is gegaan. Van cliënten hoor ik terugkerend dat ze hun grens wel hebben aangegeven, maar dat de omgeving er overheen bleef gaan. En ook dat ze hun grens te laat hebben opgemerkt. Gelukkig kun je leren om je grens op tijd te voelen en vervolgens te hanteren, ook als de ander er niet naar luistert.
Waarom vechten tegen je emoties niet werkt:
Het kost je meer energie en levert je meer spanning en stress op, wanneer je je verzet tegen wat je voelt.
Door je emoties te onderdrukken blijft het gevoel juist langer hangen of het komt er op een later moment heftiger uit. Het zorgt eerder voor een vol hoofd dan een leeg en kalm hoofd.
Valideren is de oplossing:
Valideren betekent dat je je emoties erkend en geldig verklaard. En dat je dit doet zonder oordeel. Je gevoelens hebben een functie en vertellen je wat je grens of je behoefte is.
Stoppen met oordelen is een mooie stap in het voorkomen van overprikkeld raken. En het is iets waar jezelf invloed op kunt hebben.
Onderdeel van valideren is dat je leert praten tegen jezelf vanuit compassie en dat je ruimte leert geven aan je emoties. Compassievolle opmerkingen die je tegen jezelf kan zeggen zijn bijvoorbeeld: “Ik doe mijn best”, “dit is moeilijk”, “het is oké om te voelen wat ik nu voel”, “ik mag rust nemen als ik moe ben” en “(mijn) sensitiviteit maakt de wereld mooier”.
De weg naar herstel en professionele hulp zoeken:
Een coach of therapeute kan je helpen met ruimte maken voor je (hoog)gevoeligheid en het op tijd herkennen van je grenzen voordat de bom barst. Binnen Vuurkrachtig help ik (hoog)sensitieve mensen, hun partner en familieleden om gezonde relaties aan te gaan en hoogsensitiviteit als kracht te ervaren.
Ik zie doorlopend bij mensen hoe ingewikkeld het kan zijn om gezondere keuzes voor zichzelf te maken. Het vraagt namelijk van je omgeving om met je mee te veranderen. Hierbij kan je terugkerend op weerstand stuiten en dit kan ontmoedigend werken. Voor partners is het vaak ingewikkeld om vragen vanuit interesse te stellen op het moment dat deze zelf geraakt is in een bepaald gevoel.
Ik nodig je uit om contact op te nemen en te onderzoeken wat ik voor jou / jullie kan betekenen. Je kan alleen in therapie komen of samen met je partner of gezinsleden.
